Christopsomo – tradycyjny grecki chlebek bożonarodzeniowy

Christopsomo to tradycyjny grecki wypiek bożonarodzeniowy. Jego nazwa oznacza dosłownie „chleb Chrystusa”. Jest aromatyczny i symboliczny. Charakterystyczną dla niego przyprawą jest mastyks, żywica z wyspy Chios, nadająca mu niezwykłego zapachu. Do przygotowania tego przepisu przydadzą Ci się akcesoria kuchenne, takie jak pędzelek do ciasta. Receptura została opracowana we współpracy z Pracownią Smaku.

Co jest potrzebne na Christopsomo?

• 550 g maki tortowej
• 120 ml ciepłej wody
• 80 g roztopionego, przestudzonego masła
• 2 jajka
• 7 g suchych drożdży
• 180 g cukru
• 50 ml oliwy extra vergine
• 1/2 łyżeczki cynamonu
• 1 łyżeczka mastyksu

Dodatkowo

• 1 białko
• 20 ml mleka
• 20 ml ouzo

Jak zrobić Christopsomo?

Do dużej miski wsyp mąkę, drożdże oraz cukier. Wszystko dokładnie ze sobą wymieszaj. Następnie dodaj przyprawy i utwórz kopczyk z dziurką wewnątrz. Wbij do niej jajka, dodaj mało oraz oliwę. Zacznij stopniowo mieszać całość, powoli łącząc ze sobą składniki. Ciasto zagniataj przez ok. 10 minut. Powinno być sprężyste i jednorodne.

Wyciągnij kolejną miskę, obsyp ją mąką i włóż do niej ciasto. Owiń miskę folią i odstaw w ciepłe miejsce do wyrastania. Ciasto powinno podwoić swoją objętość.

Blachę wyłóż papierem do pieczenia. Odetnij od ciasta niewielki kawałek, a z pozostałej części uformuj kulę. Ułóż ją na blaszce i odstaw delikatnie przykrywając folią. Ciasto powinno wyrosnąć przez kolejne 30 minut. Odcięty kawałek również odłóż na bok do wyrastania.

Z mniejszego kawałka ciasta uformuj dwie długie nitki. Zwiń je ze sobą, przetnij na pół i ozdób nimi bochenek, układając je na krzyż. Końcówki warkoczyków powinny znaleźć się pod chlebem.

Wymieszaj białko, ouzo oraz mleko. Tak powstałą mieszankę rozprowadź pędzelkiem po cieście. Posyp bochenek sezamem, omijając „warkoczyki”. Piekarnik rozgrzej do 180°C. Piecz do złotego koloru przez ok. 40 minut. Smacznego!

Jaka jest historia chlebka Christopsomo?

Już w starożytnej Grecji wypiekano chleby związane z zakończeniem zbiorów, przesileniem zimowym czy kultem płodności. Był to symbol życia i dostatku. Gdy na tamtych terenach zaczęło rozwijać się chrześcijaństwo, zwyczaj płynnie został powiązany z Bożym Narodzeniem i tak powstał ten konkretny rodzaj wypieku. Tradycyjnie na jego wierzchu umieszcza się krzyż, symbolizujący postać Jezusa Chrystusa. Ma on przynieść błogosławieństwo domowi.

Dawniej było to bardzo uroczysty wypiek. Przygotowywała go gospodyni domu, często robiąc to w ciszy lub w trakcie modlitwy. Co ważne, wykorzystywano do jego przygotowania najwyższej jakości składniki.

Czym jest mastyks?

Mastyks to charakterystyczna dla Grecji przyprawa. Jest to naturalna, aromatyczna żywica pochodząca z drzewa pistacji kleistej, rosnącej głównie na wyspie Chios. Kupuje się ją pod podstacją charakterystycznych, żółtawych „łez”, które wypływają z naciętej kory drzewa. Twardnieją one na powierzchni, a następnie zbiera się je ręcznie. Żywica ma charakterystyczny aromat i słodkawo-korzenny smak, który może kojarzyć się z anyżem i eukaliptusem.

Przyprawa ta jest stosowana od ponad 2500 lat. W starożytności żuto żywicę dla odświeżenia oddechu. Współcześnie używa się jej m.in. do wypieków, lodów, deserów mlecznych, czy likierów.

W Polsce przyprawę tę kupisz w sieci, lub w sklepach stacjonarnych dedykowanych żywności importowanej. Czasem można znaleźć ją również w popularnych sieciach, jednak nie jest to niestety proste.

Czy chlebek można przygotować w garnku żeliwnym?

Jak najbardziej tak! Zapiekanie chleba w garnku żeliwnym może sprawić, że będzie on jeszcze bardziej aromatyczny i chrupiący. Takie naczynie dobrze trzyma temperaturę i rozkłada ją równomiernie. Pomaga też w uzyskaniu doskonale upieczonej skórki. Ważne jest jednak to, aby najpierw go rozgrzać. Wstaw pusty garnek z pokrywką do piekarnika i zacznij go rozgrzewać. Po 20-30 minutach przełóż do niego ciasto i piecz ok. 20-25 minut pod przykryciem, a kolejne 15-20 minut bez niego.

Uwaga, nie wkładaj zimnego garnka do gorącego piekarnika. Różnica temperatur może sprawić, że naczynie się uszkodzi.

We współpracy z:

Pracownia Smaku w Katowicach

Autorka przepisu: Jola Kleser
Zdjęcia: Karol Fatyga Fotografia
Miejsce warsztatów: Pracownia Smaku Jolanty Kleser, ul. Kościuszki 12/oficyna 9 w Katowicach