Czy wiesz, jaką patelnię żeliwną wybrać? Na co zwrócić uwagę w trakcie zakupu? Lepszy będzie model z emalią czy bez? Na jakie typy kuchenek nadaje się takie naczynie i co na niej usmażysz? Poznaj odpowiedzi na te i wiele innych pytań!
Spis treści:
Patelnia żeliwna składa się przede wszystkim z korpusu wykonanego z bardzo ciężkiego materiału – żeliwa właśnie. Modele najwyższej jakości są wytwarzane poprzez odlewanie, co gwarantuje równomierne rozłożenie metalu i odpowiedni poziom grubości.
W zależności od rodzaju patelni jej powierzchnia może być surowa, niepowlekana lub też emaliowana. Ta pierwsza wymaga sezonowania i szczególnej uwagi, ponieważ na jej powierzchni może pojawiać się rdza. Modele emaliowane są pokryte warstwą szkliwa i co do zasady są łatwiejsze w utrzymaniu.
Tego typu patelnie zwykle posiadają także żeliwny uchwyt, odlewany razem z korpusem, dzięki czemu są one niezwykle trwałe. Często patelnie tego typu nie mają wielowarstwowego dna, jednak nie jest ono im potrzebne ze względu na właściwości żeliwa.
Żeliwo charakteryzuje się przede wszystkim wyjątkową zdolnością magazynowania ciepła. Tego typu naczynia rozgrzewają się wolniej, ale równomierniej, a następnie na długo zachowują swoją temperaturę. To pozwala na lepszą kontrolę smażenia. Ponadto, o ile patelnie z różnorodnymi powłokami nieprzywierającymi zwykle posiadają najwyższą zalecaną temperaturę użytkowania, o tyle w przypadku patelni żeliwnej nie musisz się o to aż tak bardzo martwić. Jest ona po prostu bardziej wytrzymała, podobnie jak patelnia stalowa.
Jest to też zwykle naczynie ekstremalnie trwałe, które nie wygina się w trakcie użytkowania i przy odpowiedniej pielęgnacji może być użytkowane przez lata. Ponadto większość dostępnych na rynku modeli może być wykorzystywana zarówno na kuchenkach, jak i w piekarniku.
Warto zwrócić też uwagę na wagę takich patelni. Żeliwo jest zauważalnie cięższe od stali lub aluminium, które najczęściej wykorzystywane są w patelniach.
Patelnia żeliwna przede wszystkim doskonale nadaje się do smażenia mięs. Przygotujesz na niej steki, kotlety, pierś z kurczaka czy kotlety do buregów. Zapewnia ona równomierne przypieczenie, dobrze zachowuje temperaturę i sprawia, że reakcja Maillarda działa po prostu lepiej.
Ponadto możesz na niej smażyć warzywa, przygotować dania śniadaniowe (jajka, omlety, naleśniki), a także przygotować dania jednogarnkowe, takie jak gulasze, szakszuka czy leczo. Większość modeli nadaje się również do użytku w piekarniku, co pozwala na przygotowanie na patelni pizzy, foccaccii, zapiekanek, czy nawet brownie bądź ciasta.
Na takiej patelni lepiej jednak nie przygotowywać dań o bardzo delikatnej strukturze, które bardzo szybko się ścinają, np. ryb.
.jpg)
Wybierając odpowiednią patelnię żeliwną dla siebie, warto zwrócić uwagę nie tylko na jakość jej wykonania, ale też zastanowić się nad jej rozmiarem, nad tym, do czego chcesz jej używać i na jakiej kuchence, a przede wszystkim nad tym, czy chcesz postawić na model emaliowany czy też nie. Dlatego warto bliżej przyjrzeć się tego typu naczyniom.
Patelnie żeliwne bez emalii posiadają naturalną, żeliwną powierzchnię. Wymagają sezonowania, czyli wypalania z tłuszczem, co pozwala na stworzenie swoistej powłoki nieprzywierającej. Są bardzo trwałe – wiele osób uznaje, że są „niezniszczalne”. Idealnie nadają się do intensywnego użytkowania. Wymagają jednak odpowiedniej pielęgnacji. Należy je myć ręcznie, uważając, by nie miały zbyt długiego kontaktu z wodą. W innym przypadku mogą zardzewieć. Należy zabezpieczać je warstwą oleju, a ponadto „nie lubią się” z kwaśnymi potrawami.
Z kolei patelnie żeliwne emaliowane uchodzą za łatwiejsze w codziennym użytkowaniu. Nie wymagają sezonowania, a ich mycie jest łatwiejsze. Nie wchodzą w reakcję z kwaśnymi potrawami. Emalia może być też barwiona na różne kolory, co sprawia, że takie patelnie wyglądają nowocześnie i można je dopasować do designu własnej kuchni.
Wadą patelni żeliwnych emaliowanych jest fakt, że emalia jest dość krucha. Przy uderzeniu czy obiciu może się ukruszyć. Takie naczynie dalej będzie bezpieczne w użytkowaniu, jednak w przestrzeni tego typu może zbierać się wilgoć, co może doprowadzić do rdzewienia.
To więc, jaką patelnię żeliwną wybierzesz, zależy od Twoich potrzeb i oczekiwań.
_1.jpg)
Jeśli zastanawiasz się nad rozmiarem patelni żeliwnych, musisz wziąć pod uwagę to, dla ilu osób przygotowujesz dania. Patelnie o średnicy 20-24 cm doskonale nadają się dla singla. Przygotujesz na nich jajecznicę dla jednej osoby, czy niewielkie porcje mięsa (np. 1 stek na obiad). Mniejsze naczynie szybciej się nagrzewa i zajmuje mniej miejsca, więc jest to dobry wybór dla osób, które często gotują solo i dla siebie.
Patelnie o średnicy 28 cm to te najbardziej uniwersalne. Przygotujesz na nich dania dla 2-3 osób na raz. Przygotujesz na nich bez problemu mięso i warzywa na rodzinny obiad. Większość osób nie sięga jednak po nie, gdy chce przygotować pojedynczą porcję, zwłaszcza że żeliwo jest dość ciężkie i powoli się rozgrzewa.
Aby indukcja działała, wymaga wykorzystania materiału ferromagnetycznego, czyli przyciągającego magnes. I to jest dla żeliwa bardzo dobra wiadomość: spełnia ono ten warunek w 100%. Dlatego też każda patelnia żeliwna nadaje się na indukcję, chyba że producent komunikuje inaczej.
Pamiętaj jedynie o tym, aby dobierać średnicę patelni do pól na Twojej indukcji. Stawiaj na modele o płaskim dnie i o średnicy nie większej niż 30 cm. Zwróć też uwagę na to, że takie modele są raczej ciężkie, dlatego należy zachować ostrożność podczas użytkowania ich na szklanej kuchence indukcyjnej.
Taka patelnia nadaje się też oczywiście na inne typy kuchenek, np. na ceramiczną, gazową, czy elektryczną.
_1.jpg)
Żeliwo jako materiał nadaje się do użytku w piekarniku, jednak nie każda patelnia z niego wykonana będzie do tego się nadawać. Jeśli chcesz używać jej w ten sposób, zwróć uwagę na to, czy jest ona w całości wykonana z odpornego materiału oraz co takiego komunikuje producent. Patelnia żeliwna do piekarnika nie może zawierać elementów drewnianych, lub z tworzyw.
Modele emaliowane również zwykle nadają się do użytkowania w piekarniku. Jest to szkliwo, które jest odporne na działanie wysokich temperatur. Uważaj jedynie na to, by unikać bardzo dużego szoku termicznego i nie wkładaj rozgrzanej patelni do zimnej wody.
Patelnia żeliwna może mieć różnorodny kształt i elementy, które ułatwiają pracę w kuchni. Zwróć uwagę na to, czy dany model dobrze leży Ci w dłoni i czy jest ergonomiczny, dostosowany do Twojej budowy i potrzeb. Warto też sprawdzić, czy posiada ona dodatkowy, krótszy uchwyt po drugiej stronie, ułatwiający przenoszenie. Jest to szczególnie ważne przy większych modelach (28-30 cm średnicy), ponieważ są to naczynia dość ciężkie i przeniesienie takiej patelni, wypełnionej po brzegi jedzeniem, może nie być proste.
Warto postawić też na model ze zlewkami, który pozwala na łatwe usunięcie nadmiaru tłuszczu czy odlanie sosu. Dobrze, kiedy są one po obydwu stronach. W ten sposób patelnia może być używana zarówno przez osoby praworęczne, jak i leworęczne.
Jeśli chcesz grillować, możesz też postawić na model z karbowanym dnem. Pozwala ono na obciekanie tłuszczu. Taki model idealnie nadaje się do przygotowania dań bez sosów, w stylu podobnym jak na ruszcie.
Masz mało miejsca w szafkach? Zwróć uwagę nie tylko na średnicę patelni, ale też na jej maksymalną wysokość (zwykle jest to wysokość rączki) oraz na jej długość (korpus + rączka). To pozwoli Ci oszacować, ile miejsca potrzebujesz.
.jpg)
Patelnia żeliwna bez wątpienia ma wiele zalet, ale nie da się ukryć – to nie jest wybór dla każdego. To specjalistyczne naczynie, które w niektórych kuchniach będzie używane na co dzień, w innych – „od święta”, a niektórzy w ogóle nie będą po nią sięgać.
Jej główną wadą jest jej ciężar. Nie jest to dobre naczynie do podrzucania składników, a przenoszenie jej czy mycie może być utrudnione, zwłaszcza dla osób drobnych, które nie mają zbyt wiele siły. Jeśli masz problem z podnoszeniem produktów ważących 3-5 kg – to nie będzie dobre naczynie dla Ciebie.
To nie są też dobre naczynia do bardzo szybkiego smażenia. Wymagają dość długiego nagrzewania i niezbyt dobrze nadają się do delikatnych składników. Jeśli więc lubisz przysmażoną, kruchą rybę, albo też chcesz szybko przygotować dania w duchu stir-fry to też może nie być najlepszy wybór.
Pamiętaj też, że takie naczynia wymagają odpowiedniej pielęgnacji i nawet emaliowane są nieco trudniejsze w utrzymaniu, niż np. patelnie ze stali nierdzewnej bez powłok.
Aby patelnia żeliwna nadawała się do użytku przez lata przede wszystkim unikaj długiego moczenia jej w wodzie! Dotyczy to przede wszystkim modeli z surowego materiału, jednakże uważaj też na te emaliowane. Zwykle posiadają one „goły rant” pozbawiony dodatkowej ochrony (aby np. w razie użycia pokrywki naczynie się nie obtłukło), dlatego nie należy tego elementu zbyt długo moczyć.
Po umyciu dokładnie osuszaj patelnię i przechowuj ją tak, aby nie obijała się o inne naczynia. Unikaj też bardzo gwałtownych zmian temperatury. Patelnię bez emalii dodatkowo regularnie natłuszczaj.
_1.jpg)
Wybór patelni żeliwnej nie jest „zero-jedynkowy”. Musisz zwrócić uwagę nie tylko na jej jakość, ale też konstrukcję, rozmiar i zastosowanie. Pamiętaj, aby zawsze dobierać tego typu naczynia dla siebie i pod własne potrzeby. Dzięki temu stworzysz komplet naczyń i narzędzi kuchennych, z których będziesz korzystać z przyjemnością.
Produkty wspomniane w artykule
Zestaw 2 garnków żeliwnych 3 i 5 l NATUR IRON
Garnek żeliwny 5 l NATUR IRON czerwony gradient
Brytfanna żeliwna 5,5 l NATUR IRON czerwony gradient
Brytfanna żeliwna 5,5 l NATUR IRON + Garnek żeliwny 3 l NATUR IRON
Zestaw 2 garnków żeliwnych czerwony gradient 3 i 5 l NATUR IRON
NATUR IRON zestaw 3el.: Brytfanna żeliwna 5,5l + Garnek żeliwny 3l + Garnek żeliwny 5l
Garnek żeliwny 5 l NATUR IRON + Zestaw 2x patelni NATUR 24/28 cm z powłoką ceramiczną
Zestaw 2 garnków bordowych żeliwnych 3 i 5 l NATUR IRON
Garnek żeliwny 5 l NATUR IRON bordowy
Tematy związane z artykułem
