Najlepsza oliwa z oliwek – jak wybrać produkt wysokiej jakości?

Jaka jest najlepsza oliwa z oliwek? Sprawdź, jak wybrać produkt wysokiej jakości. Czy najdroższa opcja jest zawsze tą najlepszą? Czy jedna oliwa sprawdzi się do wszystkiego, czy może lepiej mieć w domu kilka? Dowiedz się, jakie są realne różnice pomiędzy różnymi oliwami i poznaj poradnik, który nauczy Cię, jak dokonywać mądrych wyborów zakupowych.

Spis treści:

• Oliwa z oliwek – czym jest?
• Jakie są rodzaje oliwy z oliwek?
• Oliwa extra virgin – czyli jaka?
• Czym jest oliwa virgin?
• Produkty łączące oliwę virgin z oliwą rafinowaną – co je charakteryzuje?
• Oliwa z wytłoczyn oliwek – czym jest?
• Dobra oliwa z oliwek – którą wybrać?
• Czy odmiana oliwek ma znaczenie dla jakości oliwy?
• Czy kolor oliwy z oliwek ma znaczenie?
• Jak czytać etykietę oliwy z oliwek?
• Jakie właściwości odżywcze ma oliwa z oliwek?
• Jaka oliwa z oliwek jest najlepsza?
• W jakich daniach można wykorzystać oliwę z oliwek?
• Czy wiesz już, jaką oliwę z oliwek wybrać?

Oliwa z oliwek – czym jest?

Zwykle oleje roślinne uzyskuje się z nasion. W przypadku oliwy z oliwek jest jednak nieco inaczej. Pozyskuje się ją z owoców oraz pestek oliwki europejskiej. Warto jednak wiedzieć, że istnieje wiele odmian i rodzajów oliwy z oliwek, które nadają się do różnorodnych zadań.

Jakie są rodzaje oliwy z oliwek?

W sklepach można znaleźć cztery najważniejsze, podstawowe rodzaje oliwy z oliwek: extra virgin, virgin, mieszankę oliwy rafinowanej i oliwy z pierwszego tłoczenia oraz oliwę z wytłoczyn z oliwek. Każda z nich ma nieco inne właściwości, dlatego warto poznać każdą z nich po kolei.

Co ważne, stwierdzenia takie jak „oliwa bio” albo „oliwa jednoodmianowa” to zupełnie inny podział tego typu produktów i może dotyczyć każdej z wcześniej wymienionych kategorii. Przykładowo, w sklepach możesz znaleźć oliwę rafinowaną jednoodmianową, jak i oliwę jednoodmianową extra virgin.

Oliwa extra virgin – czyli jaka?

Jej pełna polska nazwa to oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia. Musi się ona znaleźć na każdej polskiej etykiecie oliwy extra virgin. Musi ona spełniać wymagania związane z pochodzeniem, metodą produkcji, limitami parametrów fizykochemicznych oraz odpowiednie wymagania sensoryczne. Taka oliwa powinna pachnieć i smakować świeżymi, zdrowymi oliwkami i nie może wykazywać rozpoznawalnych wad, takich jak stęchlizna czy fermentacja.

Co ważne, nazwa „extra virgin” nie odnosi się do np. daty zbioru, odmiany oliwek czy wartości polifenoli. Uznaje się, że ten rodzaj jest najlepszą oliwą z oliwek. Wolna kwasowość wyrażana jako kwas oleinowy w takiej oliwie nie może przekraczać 0,8%.

Czym jest oliwa virgin?

Jest to odrębne określenie handlowe od oliwy extra virgin. Również otrzymuje się ją bezpośrednio z owoców oliwki, stosując metody mechaniczne lub inne fizyczne, które nie powodują istotnych zmian w tłuszczu. Nie przechodzi ona procesu rafinacji. Wolna kwasowość wyrażana jako kwas oleinowy w takim produkcie nie może przekraczać 2%.

W takiej oliwie dopuszczane są niewielkie wady sensoryczne, ale jak najbardziej nadaje się ona do bezpośredniego spożycia.

Produkty łączące oliwę virgin z oliwą rafinowaną – co je charakteryzuje?

W polskich sklepach nie jest dostępna czysta oliwa rafinowana, która powstaje w procesie oczyszczania. Rafinacja usuwa lub ogranicza wolne kwasy tłuszczowe, niepożądane aromaty, barwniki i część produktów utleniania. Surowcem wykorzystywanym do tego procesu jest zwykle oliwa, która z powodu parametrów chemicznych lub wad sensorycznych nie może być sprzedawana ani jako oliwa extra virgin, ani virgin. Proces rafinacji sprawia, że oliwa może być wykorzystywana w przemyśle spożywczym, ale traci część swojego naturalnego aromatu i składników.

Mieszanka oliwy rafinowanej z nierafinowaną jest zwykle łagodniejsza w smaku, mniej gorzka i pikantna, słabiej wyczuwalny jest w niej owocowy smak. Może być to rozwiązanie bardziej ekonomiczne, ale zwykle zawiera mniej składników odżywczych.

Oliwa z wytłoczyn oliwek – czym jest?

Wytłoczyny oliwne to pozostałość po mechanicznym oddzieleniu oliwy od owoców. Zawierają fragmenty miąższu, skórek i pestek, wodę oraz niewielką ilość tłuszczu, którego nie udało się odzyskać podczas pierwszego procesu ekstrakcji. Następnie taka oliwa przechodzi proces rafinacji lub też jest wykorzystywana do zadań technicznych, a nie spożywczych.

Oliwa z wytłoczyn oliwek może być wykorzystywana do smażenia, pieczenia czy przygotowywania innych potraw, w przypadku których intensywny smak oliwy jest zbędny.

Dobra oliwa z oliwek – którą wybrać?

Rodzajów oliwy z oliwek jest kilka i to, którą warto wybrać, zależy od Twoich aktualnych potrzeb oraz budżetu. Choć zwykle najbardziej poleca się tę określaną jako extra virgin to nie oznacza, że nie należy sięgać po inne. Sprawdź poniższą tabelę, aby porównać wcześniej wymienione rodzaje tego tłuszczu.

Czy odmiana oliwek ma znaczenie dla jakości oliwy?

Jak najbardziej. Odmiana oliwek wpływa na ilość tłuszczu zgromadzonego w owocach, profil kwasów tłuszczowych, zawartość związków fenolowych, aromat, smak oraz odporność oliwy na utlenianie. Jednak należy pamiętać, że na ostateczny produkt wpływa również stopień dojrzałości owoców i termin zbioru, klimat i pogoda w danym sezonie, czas pomiędzy zbiorem a przetworzeniem itd. Według przeprowadzanych badań odmiana wpływa głównie na profil kwasów tłuszczowych. Stężenie fenoli i związków lotnych jest zaś również mocno związane z konkretnym sezonem i terminem zbioru.

Oliwy określane jako jednoodmianowe zwykle pozwalają na wydobycie konkretnego profilu aromatycznego i smakowego. Nie oznacza to jednak automatycznie produktu wyższej jakości. Producenci często tworzą ostateczną oliwę z kilku odmian, ponieważ pozwala to na zrównoważenie goryczy, pikantności i owocowości, a także zwiększa stabilność i dopasowuje oliwę do zastosowań kulinarnych.

Czy kolor oliwy z oliwek ma znaczenie?

Kolor oliwy jest zależny od ilości i proporcji chlorofilów, które nadają odcienie zielone, oraz od karotenoidów, które odpowiadają za barwy żółte i złote. Jednak bledszy kolor lub inny jego odcień nie świadczy w żadnym razie o jakości oliwy. To naturalny produkt i jest dostępny w różnorodnych odcieniach.

Nie myl jednak koloru z mętnością produktu. Jeśli oliwa jest mętna, może to oznaczać, że nie została prawidłowo przefiltrowana.

Jak czytać etykietę oliwy z oliwek?

Aby wybrać oliwę z oliwek wysokiej jakości, warto zrozumieć i nauczyć się, jak czytać jej etykietę. Po pierwsze, sprawdź pełną nazwę produktu: czy to oliwa częściowo rafinowana, extra virgin czy virgin? A może oliwa z wytłoczyn oliwek?

Następnie sprawdź, skąd pochodzi oliwa. Porównaj datę zbiorów z datą minimalnej trwałości. Sprawdź certyfikaty oraz numer partii. Pamiętaj, że napis „butelkowana we Włoszech” nie oznacza, że oliwki wykorzystane do produkcji oliwy pochodzą z tego kraju.

Warto też wiedzieć, że „pierwsze tłoczenie na zimno” nie jest tożsame z „uzyskiwaniem na zimno”. To pierwsze stwierdzenie oznacza, że oliwę uzyskano w temperaturze poniżej 27°C podczas pierwszego mechanicznego tłoczenia z wykorzystaniem tradycyjnych pras hydraulicznych. Z kolei „uzyskiwanie na zimno” oznacza, że oliwę uzyskano w temperaturze poniżej 27°C przez perkolację lub odwirowanie.

Pamiętaj również, że niska kwasowość jest parametrem chemicznym, a nie kwaśnym smakiem produktu. Uważaj na takie stwierdzenia jak „select”, „premium”, czy „pure”, ponieważ nie są one unijnymi kategoriami jakości produktów spożywczych.

Jakie właściwości odżywcze ma oliwa z oliwek?

Oliwa z oliwek to niemal wyłącznie tłuszcz. Nie zawiera błonnika, węglowodanów czy białka. Jej wartość odżywcza jest związana przede wszystkim z wysokim udziałem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu oleinowego. Oliwy nierafinowane dostarczają ponadto naturalnych związków fenolowych, tokoferoli, fitosteroli i innych substancji występujących w mniejszych ilościach.

Masło czy inne tłuszcze pochodzenia zwierzęcego warto zastępować właśnie oliwą z oliwek, aby utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu we krwi. Oliwa extra virgin może dodatkowo zawierać np. witaminę E czy fitosterole. Zawartość konkretnych substancji może się jednak znacząco różnić pomiędzy oliwami.

W poniższej tabeli znajdziesz orientacyjne właściwości odżywcze oliwy.

Jaka oliwa z oliwek jest najlepsza?

Nie istnieje jedna, ogólna odpowiedź na to pytanie. Do codziennego użytku, zwłaszcza gdy dodajesz tłuszcz do sałatki czy polewasz nią danie, najlepiej sprawdza się zwykle oliwa extra virgin. Staraj się wybierać takie produkty, które są świeżo wyprodukowane i zostały zapakowane w ciemne szkło. Dobrym rozwiązaniem jest również stawianie na produkty ekologiczne lub określane jako „bio”.

Cena powinna być czynnikiem drugorzędnym przy wyborze. Owszem, często droższe produkty mają wyższą jakość, jednak może ona odzwierciedlać też np. słaby zbiór w danym roku lub oliwę wytworzoną z mniej popularnej (lecz niekoniecznie lepszej pod względem zdrowotnym) odmiany oliwek.

Jeśli często gotujesz i smażysz z wykorzystaniem oliwy warto mieć pod ręką dwa lub trzy rodzaje oliwy, np.:

• droższą oliwę extra virgin do doprawiania potraw,
• tańszą oliwę extra virgin lub virgin do użycia, gdy potrzebujesz jej więcej,
• mieszankę oliwy rafinowanej z oliwą virgin do smażenia i pieczenia.

W jakich daniach można wykorzystać oliwę z oliwek?

Oliwa z oliwek nie musi być tylko dodatkiem, na którym smaży się inne składniki lub też który dodaje się do sałatki. Może stanowić też bazę różnorodnych dań. Sprawdź te przepisy, aby nauczyć się, jak wykorzystywać pełnię możliwości oliwy:

• ekspresowa szpinakowa foccacia,
• śląskie kluseczki z aglio olio e peperoncino,
• sos Vinaigrette.

Czy wiesz już, jaką oliwę z oliwek wybrać?

Oliwa z oliwek może być stałym elementem Twojej diety. Choć nie należy stosować jej zbyt dużo, doskonale sprawdzi się jako zamiennik masła czy mocniej przetworzonej margaryny. Pamiętaj jednak, że nawet najlepsza oliwa to przede wszystkim wysokokaloryczny tłuszcz. Dlatego też stosuj ją w rozsądnej ilości, pamiętając o odpowiednich proporcjach tłuszczy do węglowodanów oraz białka w diecie.