Mówi się o tym często, ale jakie są fakty? Sprawdź, dlaczego warto jeść sezonowe warzywa i owoce. Czemu warto sięgać po nie w pierwszej kolejności i co tak właściwie oznacza sezon na dane warzywo lub owoc?
Spis treści:
Istnieje więcej niż jeden powód, dlaczego warto jeść sezonowe warzywa i owoce. To właśnie takie produkty są uważane za najzdrowsze, ale też są często najtańsze i najłatwiej dostępne. Ponadto sięganie po nie może zmniejszać ślad węglowy, ponieważ między innymi częściej pochodzą one z okolicznych upraw.
.jpg)
Sezonowy owoc lub warzywo to produkt zbierany w typowym dla danego gatunku i regionu okresie roku, wynikającym z miejscowych warunków klimatycznych. Sezon w Polsce odnosi się więc przede wszystkim do polskich zbiorów i klimatów. W innych krajach czas ten może się znacznie różnić.
Należy pamiętać, że sama dostępność produktu w sklepie nie oznacza, że właśnie trwa na niego sezon. Przykładowo, jabłka można bez problemu kupić także w styczniu czy w marcu. To nie oznacza jednak, że w tym okresie owoce te zostały zebrane z drzew.
Zwróć też uwagę na określenia „ekologiczny” i „lokalny”. Nie są one równoznaczne z określeniem „sezonowy”. Słowo „ekologiczny” określa sposób prowadzenia uprawy, a „lokalny” – miejsce (np. kupujesz warzywa lokalnie uprawiane w Polsce, a nie w Hiszpanii).
Gdy dany owoc lub warzywo jest „w sezonie”, zwykle oznacza to, że od zbioru do dostarczenia go do konsumenta mija niewiele czasu. Dlatego też produkty trafiają do Twojego domu szybko i pozostają świeże. To sprawia, że ich smak i aromat jest najbardziej intensywny.
Warto też zauważyć, że warunki uprawy, nasłonecznienie czy temperatura wpływają na smak warzyw i owoców. Dlatego też np. pomidory w sezonie będą smakowały znacznie lepiej niż te importowane i uprawiane w szklarniach. Ponadto produkty, które są przechowywane i transportowane w chłodniach przez dłuższy czas, mogą mieć zmienioną konsystencję, co również negatywnie wpływa na ich walory smakowe.
Sezonowe warzywa i owoce zwykle są tańsze w okresie zbiorów przede wszystkim dlatego, że duża ich ilość trafia do sklepów naraz, co wpływa na niższe ceny. Produkcja części gatunków poza sezonem może wymagać dodatkowych nakładów, np. importowania produktów z zagranicy czy przechowywania w chłodniach.
Niektóre owoce czy warzywa, np. truskawki, są też niezbyt trwałe. Dlatego w ich przypadku liczy się szybka i sprawna sprzedaż, w której pomaga niska cena.
Należy jednak pamiętać, że to jedynie tendencja, a nie reguła. Zdarza się, że popyt na dane warzywo jest bardzo duży i podaż nie wystarcza do obniżenia cen. Ponadto uprawa niektórych gatunków może być rzadka lub kosztowna. W niektórych latach też z powodu suszy czy innych niesprzyjających warunków atmosferycznych zbiorów może być niewiele, co również może wpłynąć na wzrost cen zamiast ich spadku.
Odpowiedź na to pytanie niestety nie jest prosta, ponieważ istnieje zbyt wiele zmiennych, które wpływają na „zdrowotność” sezonowych warzyw i owoców. Część badań wskazuje, że niektóre warzywa i owoce w sezonie zawierają więcej witamin, np. witaminy C. Nie jest to jednak stała dla wszystkich produktów, a ponadto wiele zależy też od samego rodzaju uprawy, jej jakości itd.
Choć same warzywa i owoce nie muszą wcale zawierać większej ilości składników odżywczych, to ich smak i aromat w sezonie często są lepsze. To zaś może sprzyjać spożywaniu ich w większej ilości.
Warto też zauważyć, że niższa cena warzyw i owoców w sezonie może sprzyjać częstszemu włączeniu ich do diety, a to jest już coś, co faktycznie może sprzyjać tworzeniu zdrowego, zbilansowanego jadłospisu. W analizie obejmującej 243 uczestników osoby, którym przydzielono ogródek, sadzonki, nasiona i szkolenie, zwiększyły spożycie warzyw od wiosny do zbiorów o około 0,63 porcji dziennie więcej niż grupa kontrolna. Jedzenie zgodnie z sezonem było jednym z analizowanych mechanizmów tej zmiany.
„Zdrowia” owoców i warzyw sezonowych warto więc szukać raczej w ich łatwiejszym dostępie niż w tym, że są zdrowsze same w sobie.
.jpg)
Sięganie po sezonowe warzywa i owoce może – choć nie musi – zmniejszać ślad węglowy. Takie produkty zwykle nie wymagają dodatkowego ogrzewania upraw (lub też wymagają tego w ograniczonym stopniu), transportu o wysokich emisjach (np. samolotowego transportu truskawek poza sezonem) czy długiego przechowywania. Uprawa w sprzyjającej porze roku może więc wymagać mniej energii, tak samo jak dostarczenie produktu do lokalnego konsumenta.
Niech przykładem będą tu orientacyjne dane dotyczące uprawy pomidorów:
| System uprawy pomidorów | Emisje na etapie produkcji, do bramy gospodarstwa |
|---|---|
| Uprawa polowa | 0,080 kg CO₂e/kg |
| Uprawa pod osłonami bez kontroli klimatu | 0,083 kg CO₂e/kg |
| Uprawa pod osłonami z kontrolą klimatu | 1,709 kg CO₂e/kg |
Dlatego też zdecydowanie lepszym rozwiązaniem pod tym względem zwykle jest sięganie po sezonowe produkty. Jednocześnie należy pamiętać, że sezonowość nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na powstawanie śladu węglowego. Innym z nich będzie np. stawianie na produkty lokalne zamiast tych importowanych.
Sezonowe warzywa i owoce mogą być podstawą Twojej kuchni. Warto tworzyć kuchnię w oparciu o to, co jest dostępne na rynku. I tak na przykład, gdy trwa sezon na szparagi, możesz przygotować np. szparagi z szynką parmeńską lub zapiekane szparagi z pomidorkami. Gdy zaś jesienią trwa sezon na dynie, możesz przygotować polędwiczki z dynią lub risotto dyniowe.
Sezon na dane warzywo często oznacza lepszy smak i niższą cenę, co może też pozwolić Ci przygotować pyszne, domowe przetwory w tani sposób. Dzięki temu wykorzystasz maksymalnie sezon i zachowasz w słoikach smak danych warzyw i owoców. Sprawdź,jak pasteryzować przetwory!
Poza sezonem warto łączyć świeże produkty, mrożonki i odpowiednio dobrane przetwory. Nie ma w tym przypadku jednej formy, która zawsze zapewni najwyższą wartość odżywczą. Świeże produkty są wartościowe także po sezonie, a np. marchew, buraki, kapusta czy jabłka dobrze przechowują się przez długie miesiące. Dlatego warto sprawić, by zostały podstawą zimowych posiłków.
Mrożonki mogą być dobrym rozwiązaniem, jeśli chodzi o sięganie po nieco mniej trwałe produkty, takie jak fasolka szparagowa, borówki czy truskawki. Na ich bazie przygotujesz różnorodne posiłki, sosy czy podsmażane warzywa z patelni.
Przetwory zaś warto oceniać zależnie od ich rodzaju i składu. Staraj się unikać na co dzień tych, które mają w składzie duże ilości cukru. Warto jednak stawiać na passaty, przeciery warzywne i owocowe bez dodatków cukru czy na różnego rodzaju kiszonki albo warzywa strączkowe (ciecierzyca, fasola).
W Polsce sezonowe warzywa i owoce można znaleźć mniej więcej od marca do końcówki listopada – to wtedy pojawiają się różnego rodzaju zbiory. Wyjątkiem są takie warzywa, jak jarmuż, które zbiera się w okresie zimowym.
W poniższej tabeli znajdziesz krótkie podsumowanie tego, jakie popularne warzywa i owoce znajdziesz w sklepach w danym okresie. Dowiedz się więcej o sezonowych warzywach i owocach!
| Pora roku | Warzywa z bieżących krajowych zbiorów | Owoce z bieżących krajowych zbiorów |
|---|---|---|
| Wiosna – marzec–maj | Szczypiorek, rzodkiewka, sałaty, szpinak, rabarbar; w późniejszej części wiosny także szparagi, botwina i młoda kapusta | Pod koniec maja mogą pojawiać się pierwsze truskawki. Wczesną wiosną wybór owoców z nowych polskich zbiorów jest niewielki. |
| Lato – czerwiec–sierpień | Bób, groszek, młode ziemniaki, ogórki, pomidory, cukinia, fasolka szparagowa, kalafior, brokuły, papryka | Truskawki, czereśnie, wiśnie, porzeczki, agrest, maliny, borówki, jeżyny; później także śliwki i wczesne jabłka |
| Jesień – wrzesień–listopad | Dynia, buraki, marchew, pietruszka korzeniowa, seler, kapusta, brukselka, por, jarmuż; na początku jesieni również pomidory i papryka | Jabłka, gruszki, śliwki, winogrona, aronia, pigwa i późne odmiany malin |
Sezonowe warzywa i owoce mogą być inspiracją czy wskazówką dotyczącą tego, jak zdrowo i różnorodnie się odżywiać. Dlatego też nie wahaj się sprawdzać, co w danym sezonie jest łatwo dostępne, i staraj się planować swoją codzienną dietę tak, aby zawierała jak najwięcej sezonowych i lokalnych produktów.
Produkty wspomniane w artykule
Zestaw garnków AMBIENTE PLUS 10 el.
Patelnia NATUR 24 cm z powłoką ceramiczną
Patelnia NATUR 20 cm z powłoką ceramiczną
Deska do krojenia dębowa NATUR 45x30 cm
Komplet 2 noży + obieraczka Smart Color Black
Tematy związane z artykułem
